DE STOLP EN DE BOERDERIJENSTICHTING
De stolp is als beeldbepalende ‘piramide van de polder’ het ikoon van het Noord-Hollands landschap. Maar het voortbestaan van de stolp staat voortdurend onder druk en ondanks de grote, toegenomen waardering voor dit agrarisch erfgoed, waart nog altijd de sloopgeest rond. De Boerderijenstichting strijdt met 1.500 donateurs (de Vrienden van de Stolp) voor het behoud van de nog resterende 5.400 stolpen tussen Texel en de Haarlemmermeer. Met voorlichting en advies worden eigenaren en overheden op het belang van het behoud van het cultuurhistorisch erfgoed gewezen, inclusief het karakteristieke boerenerf en de bijgebouwen die samen met de stolp een waardevol landschappelijk ensemble vormen. Gemeenten wordt bij (plannen tot) sloop gewezen op de verarming van landschap en dorpsbeeld. Want zonder stolpen is Noord-Holland Noord-Holland niet meer.

BESCHERMING?
Van de ruim vijfduizend stolpen is een relatief gering deel vanwege een monumentenstatus beschermd: nog geen 10% in rijks-, provinciale en gemeentelijke monumentenlijsten. Bij de gemeenten blijkt onderling een groot verschil in beleid voor wat betreft behoud en bescherming.
Er zijn enkele gemeenten met een specifiek stolpenbeleid en monumentenbescherming maar ook gemeenten die hierin geen enkel beleid voeren of alleen ‘herbouwplicht in stolpvorm’. Het voortbestaan van stolpen is in die gevallen geheel afhankelijk van de particuliere eigenaren.

Het gaat om stolpen waarbij aantoonbaar kan worden gemaakt dat restauratie van het dak (dakbedekking, dakgoten en constructie) eerste prioriteit heeft. De eigenaar kan daarbij, na selectie van de ingediende inzendingen, in aanmerking komen voor een laagrentende hypotheek voor een restauratie met kosten van maximaal € 25.000,-. De regeling wordt uitgevoerd door het Nationaal Restauratiefonds. Aanmelden kan bij de Boerderijenstichting Noord-Holland. Kijk voor meer details en aanmeldingsformulier bij Alle hens aan dak. Aanmelden kan tot 1 mei 2012.

ALLE HENS AAN DAK 
Laagrentende lening voor dakherstel
De provincie Noord-Holland ondersteunt met het Noord-Hollands Fonds voor Monumenten het behoud en voortbestaan van onder andere stolpboerderijen. Met de mogelijkheid gebruik te maken van de Noord-Hollandse monumenten-hypotheek die onder andere van toepassing is op stolpen die niet als monument zijn geregistreerd
(gemeentelijke monumenten kunnen wel in aanmerking komen).

BOERDERIJEN BEELDBANK
In de Boerderijen Beeldbank op deze site zijn de stolpen van Noord-Holland opgenomen: meer dan 5.400, met gegevens en beeldmateriaal. Samengesteld uit de inventarisatie die door vrijwilligers van o.a. historische verenigingen in nagenoeg alle plaatsen werden uitgevoerd. Het overzicht bestrijkt het gebied van op Texel t/m de lijn Amsterdam-Haarlem. Ook de stolpen in de Haarlemmermeer worden op korte termijn opgenomen. In de Beeldbank zijn bouwwerken opgenomen met een (houten) vierkantsconstructie: stolpen, ‘onvolledige’ stolpen, kap- of kaakbergen, stolp- en kapschuren en (Texelse) boeten. Ook nieuwgebouwde (woon-) stolpen.

Het boerderijenbestand is een dynamisch gegeven vanwege brand, sloop, bestemmingsveranderingen, (soms rigoureuze) verbouwingen en her- en nieuwbouw. Regelmatig wordt een update verzorgd, mede op basis van inzendingen van stolpbewoners en attente sitebezoekers (waarvoor dank!).

NIEUW VOOR OUD
Stolpbewoners (en toekomstige stolpbewoners, bijvoorbeeld bij aanschaf) staan soms voor het probleem: is deze stolp beter af met (gedeeltelijke) restauratie, of verdient het de voorkeur het oude en gammel geworden bouwwerk na sloop door nieuwbouw te vervangen. Wij adviseren vooral goed op de staat van de vierkantsconstructie te letten; het hart van de stolp dat de eeuwen moeiteloos trotseert en in vele gevallen de basis kan blijven vormen van de stolp. Op onze ‘missies’ in stolpenland komen we zeer verschillende vormen van Nieuw voor Oud tegen. Soms geslaagd, soms ook met een karakterloos resultaat in de categorie boerderette of poenhoeve. Wij vinden dat ondoordacht en onnodig en roepen gemeenten en welstandscommissies op bouwplannen zorgvuldig te toetsen aan de historisch geëigende kenmerken van de stolp en diens streekeigen vorm in de omgeving. Oproep:
meld ons als er een bruikbaar vierkant beschikbaar is voor hergebruik!

Bergen. De stolp in vroeger dagen.

Na de ‘make-over’ een poenhoeve.