Boerderijenstichting Noord-Holland

Vrienden van de stolp

Beeldbank

Alle stolpen in de Boerderijen Beeldbank

Zoeken

Vul hierboven een vrije zoekterm in, of laat leeg om de hele collectie te tonen. Gespecificeerd zoeken
Plaats Kenmerken Bouwjaar

Spotlight op mooie stolpen

 

Noord-Holland boven de lijn Amsterdam-Haarlem telt ruim 5.500 stolpboerderijen. En vrijwel allemaal staan ze vermeld met exterieurbeschrijving en beeld in onze Beeldbank. Gegevens over type en gebruik, kenmerkende bouwdetails en bouwjaar. Geregeld zijn er updates en aanvullingen van informatie, foto’s en documenten. Bewoners en eigenaren zijn welkom de bestaande vermeldingen indien gewenst van nieuwe informatie te voorzien.

 

 

Wegwijzer

De Boerderijen Beeldbank toont in woord en beeld stolpboerderijen in Noord-Holland. De stolp is het meest voorkomende boerderijtype in deze provincie met de meeste ervan ten noorden van de lijn Amsterdam-Haarlem. De gehanteerde definitie van een stolp is: een piramidevormig gebouw met een vierkante plattegrond en een houten vierkantsconstructie met vier (soms meer) staanders.

Ook kapbergen, kapschuren schapenboeten en ‘onvolledige’ stolpen met een dergelijke constructie zijn in de Beeldbank opgenomen. De beschrijvingen en het beeldmateriaal zijn uitsluitend van het exterieur zoals waargenomen door de veldwerkers (vrijwilligers van vooral historische verenigingen) na een grootschalige, provinciebrede inventarisatie. Informatie, bijvoorbeeld over het bouwjaar, is afkomstig uit bestaande bronnen of van de bewoners.   

 

Aanpassingen en aanvullingen

Er zijn geen kwaliteitscriteria aangegeven. Het gebruik en de bouwkundige situatie zijn vanwege voortdurend voorkomende veranderingen niet in de beschrijvingen aangegeven.

Op de informatie is in 2017 een update uitgevoerd. Bij het beeldmateriaal is het jaartal van de foto-opname aangegeven. De Google-streetview opnamen dateren uit diverse, meest recente jaartallen, maar niet altijd correspondeert het huisnummer met de werkelijke vermelding in de aanhef. Er zijn ook nieuwbouw-woonstolpen opgenomen waarvan overigens niet altijd bekend is of er een houten vierkantsconstructie is toegepast.

 

De stolp kent vier hoofdtypen, hierbij in tekeningen aangegeven. Er zijn variaties waarbij de dors- (of dars-)deuren opzij zijn gesitueerd zoals bij vaarboerderijen. Er zijn ook ‘onvolledige’ stolpen, vaak met een aangebouwd voorhuis; stolpen met een los voorhuis en op het vroegere eiland Wieringen is een stolptype (‘skuurskot’) met lange nok en rechte, hoge achtergevel van gepotdekselde delen.

 

Literatuur (selectie):

-‘De landelijke bouwkunst in Hollands Noorderkwartier’, L.Brandts Buys, SHBO Arnhem, 1974/1999.

-‘De stolp te kijk’, J.J.Schilstra, C.de Jong en L.Brandts Buys, Uitgeverij Noord-Holland, 2004 (derde druk).

Verdere informatie: Boerderijenstichting Noord-Holland, www.boerderijenstichting.nl

 

 

Hooihuisboerderij

Ontwikkeld uit het Friese langhuis waar bij veeteelt het hooi werd opgeslagen in een losse klamp op het erf. De hooihuisboerderij bestaat uit drie aaneengebouwde delen: het voorhuis, de veestalling in het verlengde en daarachter het hooihuis. De hooiberg is omtimmerd en voorzien van een tentdak en via een luik is in de wintertijd met vee op stal het hooi te voederen. Een hooihuis komt ook voor als losstaande kapberg (in Waterland: ‘kaakberg’). Van de hooihuisboerderij resteren nog maar enkele exemplaren. Kapbergen zijn er in grotere aantallen, in Waterland, Zaanstreek en Kennemerland. Van de met dakpannen beklede kapbergen (dakpankapbergen) rest nog een tiental, vooral in de Zaanstreek. 

 

Langhuisstolp

Ontstaan uit het Friese langhuis en de hooihuisboerderij. Aangebouwd langhuis aan stolpvormige binnen-berging met dars en in het langhuis doorlopende veestalling. Er zijn twee typen te onderscheiden: een met de doorlopende stal en een met het langhuis als woongedeelte vóór tegen het stolpgedeelte en de stal achter de (hooi-)berg. Dit type is ook nog gebouwd nadat opeenvolgende stolptypes waren ontstaan. Komt voor in Waterland, Zaanstreek, Kennemerland en op Texel. 

 

Westfriese stolp

Ontstaan in de tweede helft van de 16e eeuw in Westfriesland en komt daar algemeen voor. Kenmerkend is de ligging van de dars (darsdeuren aan de voorkant-wegzijde) en de veestalling (aan de achtergevel). Het woon-gedeelte aan de zijgevel. Aan de voorgevel een inpandig, soms iets uitgebouwd, voorhuis met pronkkamer en opkamer met kelder. In die voorgevel is soms een rijk bewerkte ‘rouw en trouwdeur’, alleen te openen bij huwelijk en uitvaart. Bij het herenhuistype uit de 19e eeuw ontbreekt een uitbouw en is de voorgevel symmetrisch ingedeeld, soms met twee deuren. In de rijke periode van de laat-19e eeuw zijn veel stolpen verbouwd met stenen gevels, dakspiegel en een ronde schoorsteen. 

 

Noord-Hollandse normaalstolp

Ontstaan in de 17e eeuw met de komst van de droogmakerijen. Ook in de latere, rijke 19e eeuw in grote aantallen gebouwd. Komt in heel Noord-Holland voor. Kenmerkend is de ligging van dors (dorsdeuren achter) en veestal evenwijdig aan elkaar (met toegang in voor- en achtergevel). De ‘korte regel’ voor het jongvee aan de achtergevel en het woongedeelte aan de voorgevel. Dit type kent ook de herenboerderij-variant in de droogmakerijen met rijk geornamenteerde, symmetrisch ingedeelde topgevels. Ook komen uitbouwen bij uitbreiding van de veestalling voor (‘staart’).

 

 


Nieuwsbrief
U bent ingeschreven voor de nieuwsbrief
Fout bij het versturen
ZONDER STOLPEN ZOU NOORD-HOLLAND NOORD-HOLLAND NIET MEER ZIJN
sitemap    webdesign door ipsis