Boerderijenstichting Noord-Holland

Vrienden van de stolp

Reuzenstolpen

 
De stolpenfamilie telt heel kleine (tuinders-)stolpjes van nauwelijks 8 x 8 meter tot lerpen met meervoudige vierkantsconstructies tot wel bijna 30 x 22 meter. Bij die categorie reuzenstolpen is het vraagstuk van herbestemming het meest aan de orde. Twee voorbeelden zijn actueel. Beide zijn voor behoud op herbestemming aangewezen. En allebei worden ze nu met behoud van aanzicht en historische bouwdetails op een zorgvuldige manier tot  ‘nieuw’ erfgoed omgebouwd. We kijken in de Wierschuur op Wieringen en in de Broedersbouw in de Beemster. Beide bijna even groot en beide straks met negen logeerkamers cq appartementen.

 

Wierschuur Wieringen

De Wierschuur torent als een klein kasteel uit boven de vlakte van de 19e eeuwse polder Nieuwland anno 1846  op het voormalig eiland Wieringen. Aan de buitenkant het kenmerk van een stolpboerderij met vierkantconstructies. Pal naast de oude wierdijk lijkt deze grootformaat stolp een scharnier in de tijd tussen een ver verleden en het heden. Het is overduidelijk dat op deze unieke locatie het landschap alleen zo versterkt kan worden als alleen een stolp dat kan.

 

Lerp

Een neefje van de stolpenfamilie, met een grondmaat van 28 bij 16 meter en een nokhoogte van 12 meter. Van hetzelfde kaliber als Broedersbouw in de Beemster maar met een volstrekt andere functie, namelijk opslag van wier (zeegras, Zostera marina), dat volop werd gebruikt in de dijkenbouw en later voor o.a. matrasvullingen. De immense binnenruimte diende dan ook louter en alleen voor de opslag van dat wier, in min of meer gedroogde toestand. Daarom kent deze stolp wel een houten dekbalkconstructie met vierkantstijlen, maar mist de indeling van de traditionele boerderij. Dus geen lange regel, dars of hooiberg, maar een indeling in smalle en hoge vakken van 1.63 meter breed waartussen het wier van verschillende handelaren of wiervissers werd opgeslagen. De hoge houtconstructies hebben door de veelheid van stijlen, zwingen en schoren een sterk repeterend karakter, dat iemand gemakkelijk doet duizelen. Van elk houten onderdeel is alles meer dan tienvoudig aanwezig, het aantal daksparren is niet te tellen. We staren naar het imposante en spannende staketsel van een hele grote wierkathedraal. Uniek in de wereld.

 

Uit asbest herrezen

De huidige eigenaren zijn aan de slag met hun bevlogen plan voor een herbestemming als appartementen- en vergadercomplex. Een nieuwe indeling met negen logeerkamers met badkamer op de begane grond en vergaderruimten boven, een gemeenschapsruimte, keuken en speelkamer. Lichttoetreding is op inventieve wijze opgelost door het gebruikmaken van lichtstraten in de vorm van dakspiegels in de dakvlakken van de korte gevels. 

 

 

Broedersbouw in de Beemster

De Broedersbouw in de Beemster is een van Noord-Holland’s meest bijzondere stolpboerderijen.

Gebouwd in 1742 op de plek van een eerdere boerderij is het 274 jaar lang een agrarisch trefpunt van de Zuidoostbeemster geweest. Tot nu. Deze reuzenstolp krijgt een nieuwe functie en de Boerderijenstichting Noord-Holland kan als aanjager worden beschouwd voor het behoud door herbestemming.

Jonkheer drs. John H.W. Loudon, afstammeling van generaties bezitters van de Broedersbouw, nam namens de familie voorjaar 2011 contact op met de Boerderijenstichting met het verzoek advies te geven voor herbestemming. Loudon pleitte voor een nieuwe bestemming die recht zou doen aan de cultuurhistorische en landschappelijke kwaliteiten van de boerderij en het authentieke boerenerf met de dubbele singel, fruitbomen, windsingels en brongasketel.

 

Onderzoek en aanbeveling

Na onderzoek door stagiaire Helga Kliffen van Hogeschool Utrecht afd. Bouwkunde kwam als aanbeveling voor herbestemming uit op het samengaan van nieuwe functies. Na uitvoerig overleg met de Rijksdienst, de gemeente, architect en mogelijke beheerders was de conclusie dat vanwege de geringe mogelijkheid van een financiële  basis voor een zorgboerderij, het uiteindelijke plan diende te leiden tot inbouw van negen appartementen voor particuliere bewoning.

 

Imposante stolp 

Het hoofdgebouw is 27,70 meter lang, 21,90 meter breed, 16,60 meter hoog en heeft een inhoud van maar liefst 5.000 m₃. Aan de voorzijde twee woonkamers en een opkamer met kasten en bedsteden. In de tussenwand tussen de kamers aan beide zijden een betegelde schouw. Onder de opkamer een zogeheten ‘zwevende’ kelder, beweegbaar met het grondwater. De darsdeuren bevinden zich ook in de voorgevel met achter in de dars vroeger de paardenstalling. Haaks op de darsruimte was de (dubbele) stal voor 20 koeien aan de ene kant en 24 aan de andere kant, tezamen een forse veestapel. In bepaalde perioden bovendien schapenhouderij. Er was een ruimte voor jongvee en aan de achterzijde van de stal het permanente zomervertrek met schouw. Ronduit indrukwekkend was de blik op de houtconstructie van het machtige dubbele vierkant (met loopbrug), eeuwenlang gevuld geweest met hooi in de wintertijd en zo goed als leeg in het voorjaar. Broedersbouw was in 1742 een zeer moderne boerderij en tot 1950 zijn er weinig aanpassingen geweest. In het vroegere agrarisch gedeelte is gestart  met de inbouw van negen appartementen. Het exterieur (met meer lichttoetreding) en herenboerderijgedeelte blijven intact.

 

Herenboerderij herbestemd

De heren en pachters hebben Broedersbouw na 274 jaar verlaten om negen nieuwe families het genoegen te geven een prachtig staaltje landelijk erfgoed te bewonen. De renovatie en herbestemming met nieuwe indeling zijn gestart onder architectuur van Sander Douma Architecten. De nieuwe Broedersbouw draagt als hedendaags functionerend historisch sieraad bij aan het trotse predikaat Werelderfgoed van de Beemster.

 

       

 

Terug naar overzicht

Op de hoogte blijven?
U bent ingeschreven voor de nieuwsbrief
Fout bij het versturen
ZONDER STOLPEN ZOU NOORD-HOLLAND NOORD-HOLLAND NIET MEER ZIJN
sitemap    webdesign door ipsis